Polski Przemysł Farmaceutyczny: Wartość i Wpływ

Chociaż na co dzień myślimy o pięknie, pielęgnacji i produktach, które poprawiają nasze samopoczucie i wygląd, warto czasem spojrzeć szerzej na branże, które wpływają na nasze życie na wielu poziomach. Jedną z takich kluczowych gałęzi gospodarki jest przemysł farmaceutyczny. Choć kojarzony głównie ze zdrowiem, jego skala i wpływ na ekonomię są ogromne i zasługują na szczegółowe przyjrzenie się.

Najnowszy raport „Makroekonomiczny wpływ sektora farmaceutycznego na polską gospodarkę”, przygotowany przez Instytut Innowacji i Odpowiedzialnego Rozwoju Innovo na zlecenie Polskiego Związku Pracodawców Przemysłu Farmaceutycznego, rzuca światło na znaczenie tej branży w naszym kraju. Dane pokazują, że jest to sektor o solidnych fundamentach i rosnącym znaczeniu wartościowym, choć jego pozycja w stosunku do całości szybko rozwijającej się gospodarki ulega pewnym zmianom.

Wkład Sektora Farmaceutycznego w Polską Gospodarkę

Analiza wpływu przemysłu farmaceutycznego na gospodarkę dzieli się na trzy kluczowe obszary: oddziaływanie bezpośrednie, pośrednie i indukowane. Oddziaływanie bezpośrednie to wkład samego sektora w tworzenie PKB, zatrudnienia i podatków. Wpływ pośredni wynika z konieczności zakupu dóbr i usług od innych sektorów (np. surowców, opakowań, usług logistycznych). Wpływ indukowany to efekt zwiększonej aktywności gospodarczej spowodowanej wydatkami pracowników sektora farmaceutycznego i jego dostawców.

Łączny wpływ sektora farmaceutycznego na polską gospodarkę w 2022 roku wyniósł imponujące 20,7 mld zł. Ta kwota stanowiła 0,67 proc. Produktu Krajowego Brutto kraju. Co ciekawe, choć wartość ta stale rośnie z roku na rok, jej udział procentowy w PKB nieco maleje w porównaniu z latami ubiegłymi. Ten trend sugeruje, że polska gospodarka, napędzana przez rosnącą konsumpcję wewnętrzną i sektor usług, rozwija się obecnie szybciej niż sam przemysł, w tym branża farmaceutyczna. Podobne zjawisko obserwowane jest zresztą w innych państwach Unii Europejskiej.

Zatrudnienie i Wpływy do Sektora Publicznego

Sektor farmaceutyczny to nie tylko miliardy złotych wartości dodanej, ale także znaczący pracodawca. W 2022 roku łączny wpływ tego sektora na zatrudnienie w polskiej gospodarce wyniósł 81,2 tysiąca etatów. Stanowi to około 0,47 proc. łącznego zatrudnienia w całym kraju.

Szczegółowe dane pokazują, że bezpośrednio w firmach farmaceutycznych zatrudnionych było 27 tysięcy osób. Pozostałe 54,2 tysiąca etatów to efekt wpływu pośredniego i indukowanego. Oznacza to, że na każde bezpośrednie miejsce pracy w branży farmaceutycznej, powstają ponad dwa dodatkowe miejsca pracy w innych sektorach gospodarki, co świadczy o silnych powiązaniach tej branży z resztą ekonomii.

Branża farmaceutyczna wnosi także znaczący wkład do finansów publicznych. Łączne wpływy do sektora publicznego w postaci podatków i składek, generowane przez sektor farmaceutyczny w 2022 roku, oszacowano na 4,1 mld zł. To kwota, która w znaczący sposób zasila budżet państwa i samorządów, wspierając realizację różnorodnych usług publicznych.

Innowacyjność Sektora Farmaceutycznego

Przemysł farmaceutyczny jest powszechnie uznawany za jedną z najbardziej innowacyjnych branż. W Polsce również potwierdzają to dane. Wysoki odsetek przedsiębiorstw w tym sektorze jest aktywny innowacyjnie, co oznacza, że wprowadzają one innowacje produktowe lub procesowe. Branża charakteryzuje się także znacznymi nakładami na badania i rozwój (B+R), co jest kluczowe dla tworzenia nowych leków i terapii.

Mimo wysokiego zaangażowania w innowacje, raport zwraca uwagę na pewne wyzwanie: stosunkowo niski udział przychodów ze sprzedaży nowych lub ulepszonych wyrobów w sprzedaży łącznej. W 2022 roku wskaźnik ten wyniósł 3,8 proc., co było wartością niższą niż średnia dla całego przetwórstwa przemysłowego (7,8 proc.). Może to wynikać ze specyfiki branży farmaceutycznej, gdzie proces wprowadzania innowacji na rynek jest długi, kosztowny i obarczony rygorystycznymi wymogami regulacyjnymi, co opóźnia komercjalizację wyników B+R.

Polska Farmacja na Tle Unii Europejskiej

Aby w pełni ocenić pozycję polskiego przemysłu farmaceutycznego, warto spojrzeć na niego w kontekście europejskim. W większości krajów UE, choć sektor farmaceutyczny jest ważną częścią przetwórstwa przemysłowego, rzadko stanowi jego dominujący segment, odpowiadając zazwyczaj za 3-8 proc. wartości dodanej w przetwórstwie. Na tym tle wyraźnie wyróżniają się Belgia i Dania, gdzie udział ten sięga aż 21 proc., czyniąc farmację jedną z fundamentalnych gałęzi gospodarki.

Polska, z udziałem 1,5 proc. wartości dodanej w przetwórstwie, znajduje się w grupie krajów o stosunkowo mniejszej roli tej branży, podobnie jak Słowacja czy Estonia.

Jednak pod pewnymi względami polski przemysł farmaceutyczny wypada bardzo pozytywnie na tle Europy. Miarą, która to pokazuje, jest udział wartości dodanej w wartości produkcji sprzedanej. W 2021 roku w Polsce wskaźnik ten wyniósł 47,7 proc. Był to jeden z najwyższych wyników w UE, wyższy jedynie na Węgrzech i w Finlandii. Dla porównania, w Niemczech ten wskaźnik wynosił 37,7 proc., a we Francji 31,1 proc. Wysoki udział wartości dodanej świadczy o efektywności operacyjnej, zdolności do tworzenia wartości na każdym etapie produkcji i silnej pozycji rynkowej polskich firm.

Mimo wysokiego wskaźnika wartości dodanej, poziom produktywności absolutnej (wartość dodana w przeliczeniu na jedną roboczogodzinę) w Polsce jest niższy niż w krajach zachodnioeuropejskich. W 2021 roku wynosił on 35 euro, podczas gdy na Węgrzech było to około 49 euro, we Francji 77 euro, a w krajach skandynawskich, liderach produktywności (Dania, Szwecja), przekraczał 200 euro. Oznacza to, że choć polska branża efektywnie przekształca produkcję w wartość dodaną, to całkowita wartość wygenerowana na jednostkę pracy jest niższa, co może wynikać z różnic w technologii, skali produkcji czy strukturze asortymentu.

Raport wskazuje również na specyficzną strukturę polskiego sektora farmaceutycznego, który jest w relatywnie mniejszym stopniu zdominowany przez duże przedsiębiorstwa w porównaniu do innych krajów UE. Jest on dość rozdrobniony – średnio na jedną firmę przypada 67 zatrudnionych, podczas gdy w Czechach wskaźnik ten wynosi 130, w Niemczech 239, a we Francji aż 392. Ta struktura może mieć wpływ na skalę inwestycji, innowacyjność i zdolność konkurowania na rynkach globalnych.

Dynamika Bilansu Handlowego

Analiza bilansu handlowego w obrocie produktami farmaceutycznymi pokazuje pozytywny trend dla Polski. W latach 2003-2022 nominalna wartość importu wyrobów farmaceutycznych wyrażona w euro wzrosła niemal 4-krotnie. Jednocześnie jednak wartość eksportu w tym samym okresie wzrosła blisko 24-krotnie! To dynamiczny wzrost eksportu jest kluczowy dla poprawy sytuacji handlowej.

Dzięki temu, choć w 2003 roku wielkość deficytu handlowego w stosunku do wartości importu wynosiła aż 91,1 proc. (co oznaczało, że eksport pokrywał tylko niewielką część importu), do 2022 roku relacja ta znacząco zmalała do 45,5 proc. Mimo że Polska wciąż importuje więcej produktów farmaceutycznych niż eksportuje (wartość importu od 2020 roku utrzymuje się w przedziale 7-8 mld euro rocznie), dynamiczny wzrost eksportu świadczy o rosnącej konkurencyjności i pozycji polskich producentów na rynkach zagranicznych.

Porównanie Kluczowych Wskaźników z Wybranymi Krajami UE

Źródło danych: Raport Innovo, Eurostat (wartości przybliżone na podstawie wykresów w raporcie)

Jak widać w tabeli, Polska wyróżnia się bardzo pozytywnie pod względem efektywności tworzenia wartości dodanej z produkcji (prawie 48%), dorównując Węgrom i Finlandii, a wyprzedzając Niemcy czy Francję. Jednocześnie jednak znacząco odstaje pod względem produktywności mierzonej na roboczogodzinę, będąc daleko za liderami takimi jak Dania czy Szwecja.

Najczęściej Zadawane Pytania

Ile wart jest polski przemysł farmaceutyczny dla gospodarki?
W 2022 roku łączny wpływ sektora farmaceutycznego na polską gospodarkę wyniósł 20,7 miliarda złotych, co stanowiło 0,67% PKB.

Ile osób zatrudnia ten sektor w Polsce?
Bezpośrednio w branży farmaceutycznej zatrudnionych jest około 27 tysięcy osób. Łączny wpływ na zatrudnienie w całej gospodarce, uwzględniający miejsca pracy u dostawców i wynikające ze zwiększonych dochodów, to 81,2 tysiąca etatów.

Czy polski przemysł farmaceutyczny jest innowacyjny?
Tak, sektor charakteryzuje się wysokim wskaźnikiem firm aktywnych innowacyjnie i znacznymi nakładami na badania i rozwój. Wyzwaniem pozostaje jednak niższy niż w innych branżach udział przychodów ze sprzedaży nowych produktów w sprzedaży ogółem.

Jak Polska wypada na tle innych krajów UE pod względem farmacji?
Polska ma stosunkowo niski udział sektora farmaceutycznego w ogólnej wartości dodanej przetwórstwa przemysłowego (1,5%), będąc w grupie z krajami takimi jak Słowacja czy Estonia. Jednocześnie wyróżnia się bardzo wysokim wskaźnikiem wartości dodanej w stosunku do wartości produkcji sprzedanej (47,7%), wyprzedzając wiele zachodnioeuropejskich gospodarek. Produktywność absolutna (na roboczogodzinę) jest jednak niższa niż w większości krajów zachodnich i skandynawskich.

Czy Polska importuje czy eksportuje więcej produktów farmaceutycznych?
Polska wciąż importuje więcej produktów farmaceutycznych niż eksportuje. Jednak wartość eksportu rosła w ostatnich latach znacznie szybciej niż importu, co doprowadziło do znaczącego zmniejszenia deficytu handlowego w tej kategorii – z ponad 90% wartości importu w 2003 roku do około 45,5% w 2022 roku.

Podsumowanie

Sektor farmaceutyczny w Polsce to dynamicznie rozwijająca się branża o znaczącym wpływie na gospodarkę. Generuje miliardy złotych wartości dodanej, zapewnia dziesiątki tysięcy miejsc pracy (bezpośrednio i pośrednio) i wnosi istotny wkład do budżetu państwa. Choć jego udział procentowy w PKB może się nieznacznie wahać w zależności od tempa wzrostu innych sektorów, jego wartość bezwzględna stale rośnie.

Polski przemysł farmaceutyczny wykazuje wysoką innowacyjność na etapie B+R, choć wyzwaniem jest pełne przełożenie tego na sprzedaż nowych produktów. Na tle Europy wyróżnia się bardzo pozytywnym wskaźnikiem wartości dodanej w stosunku do produkcji, co świadczy o jego efektywności. Jednocześnie, aby dogonić liderów, musi pracować nad zwiększeniem produktywności absolutnej i być może konsolidacją bardziej rozdrobnionej struktury firm.

Poprawiający się bilans handlowy, napędzany dynamicznym wzrostem eksportu, jest kolejnym pozytywnym sygnałem świadczącym o rosnącej konkurencyjności polskich firm na rynkach międzynarodowych. Wszystko to sprawia, że przemysł farmaceutyczny pozostaje jednym z kluczowych i perspektywicznych sektorów polskiej gospodarki.

Jeśli chcesz przeczytać więcej interesujących artykułów jak 'Polski Przemysł Farmaceutyczny: Wartość i Wpływ', odwiedź kategorię Uroda.