Blackfishing: Czym jest i dlaczego budzi kontrowersje?

Świat urody i mediów społecznościowych nieustannie ewoluuje, przynosząc nowe trendy, ale także nowe zjawiska i terminy, które wywołują gorące dyskusje. Jednym z nich jest blackfishing – pojęcie, które w ostatnich latach zyskało na znaczeniu, stając się przedmiotem poważnych debat na temat tożsamości, apropriacji kulturowej i wpływu internetu na postrzeganie piękna. Choć termin ten może brzmieć obco, jego przejawy są coraz częściej widoczne, a kontrowersje z nim związane dotarły nawet do Polski, na przykładzie popularnych w internecie osób.

Czym dokładnie jest blackfishing?

Termin blackfishing odnosi się do sytuacji, w której osoby, zazwyczaj białe, świadomie stylizują swój wygląd w taki sposób, aby sprawiać wrażenie, że mają czarnoskóre dziedzictwo lub są rasy mieszanej. Nie chodzi tu o zwykłe inspirowanie się elementami innych kultur, ale o celowe przyjmowanie cech fizycznych i estetycznych, które są tradycyjnie kojarzone z osobami czarnoskórymi, często w celu zwiększenia swojej popularności lub atrakcyjności w mediach społecznościowych czy w przestrzeni publicznej.

Praktyki określane mianem blackfishingu mogą obejmować szeroki zakres działań. Najczęściej wymieniane to:

• Intensywne opalanie skóry (naturalne lub przy użyciu samoopalaczy, solarium, a nawet filtrów na zdjęciach), które nadaje jej znacznie ciemniejszy odcień niż naturalny kolor skóry danej osoby.
• Stosowanie makijażu konturującego w sposób, który zmienia rysy twarzy, upodabniając je do tych często spotykanych u osób czarnoskórych.
• Noszenie fryzur charakterystycznych dla kultury afro, takich jak warkoczyki (braids), cornrows, afro, czy peruki o teksturze włosów afro.
• Przyjmowanie określonego sposobu mówienia, slangu, czy zachowań kojarzonych z kulturą afroamerykańską lub innymi kulturami osób czarnoskórych.
• Noszenie ubrań i akcesoriów, które mają silne korzenie w kulturze afro.

Kluczowe w blackfishingu jest to, że osoba praktykująca te działania nie posiada faktycznego czarnoskórego dziedzictwa. Stwarza jedynie iluzję przynależności do tej grupy etnicznej poprzez estetykę.

Skąd wzięło się to pojęcie?

Termin blackfishing zyskał na popularności około trzech lat temu, głównie za sprawą dziennikarki Wanny Thompson. Zauważyła ona na platformach społecznościowych, że coraz więcej białych celebrytek i influencerek „przebiera się” za czarnoskóre kobiety, używając właśnie wspomnianych wcześniej metod stylizacji. Thompson i inne krytyczne głosy zaczęły wskazywać na to zjawisko jako na problematyczną formę apropriacji kulturowej. Według Thompson, blackfishing to sytuacja, w której białe osoby publiczne robią wszystko, by wyglądać na czarnoskóre, czy to poprzez nadmierne opalanie, czy noszenie fryzur i ubrań zapoczątkowanych przez czarnoskóre kobiety.

Dlaczego blackfishing budzi takie emocje i jest krytykowany?

Na pierwszy rzut oka, dla niektórych, blackfishing może wydawać się jedynie nieszkodliwym eksperymentowaniem z wizerunkiem czy podążaniem za trendami w urodzie. Jednak dla wielu osób, zwłaszcza tych z czarnoskórych społeczności, jest to zjawisko głęboko obraźliwe i szkodliwe. Krytyka blackfishingu opiera się na kilku kluczowych argumentach:

Apropriacja kulturowa: Jest to najczęstszy zarzut. Apropriacja kulturowa polega na przywłaszczaniu sobie elementów kultury mniejszościowej przez członków kultury dominującej, często bez zrozumienia, szacunku dla ich pochodzenia czy kontekstu historycznego. W przypadku blackfishingu, osoby białe przyjmują estetykę i cechy fizyczne, które są nierozerwalnie związane z tożsamością i historią osób czarnoskórych. Problem polega na tym, że te same cechy, które są modne i pożądane, gdy przyjmują je białe osoby (prowadząc do zdobycia popularności i zysków), często są powodem dyskryminacji, rasizmu i negatywnych stereotypów, gdy posiadają je osoby czarnoskóre.

Czerpanie zysków bez doświadczania dyskryminacji: Krytycy blackfishingu podkreślają, że osoby białe mogą „przymierzyć” i „zdjąć” czarnoskórą estetykę niczym kostium. Mogą czerpać korzyści z bycia postrzeganymi jako egzotyczne, modne czy „seksowne” dzięki przyjęciu tych cech (jak ciemna skóra czy specyficzne fryzury), podczas gdy osoby czarnoskóre z tymi samymi cechami na co dzień mierzą się z rasizmem, uprzedzeniami, trudnościami na rynku pracy czy w życiu społecznym. Blackfishing pozwala na korzystanie z „fajnych” aspektów bycia postrzeganym jako czarnoskóry, unikając jednocześnie negatywnych konsekwencji.

Utrwalanie stereotypów i fetyszyzacja: Blackfishing może również utrwalać stereotypowe lub spłycone postrzeganie osób czarnoskórych, redukując ich złożoną tożsamość do zestawu powierzchownych cech fizycznych i estetycznych, które można nałożyć i zdjąć. Bywa również postrzegany jako forma fetyszyzacji czarnoskórych ciał.

Zacieranie granic i tożsamości: Dla niektórych, blackfishing jest próbą zatarcia granic etnicznych w sposób, który jest szkodliwy dla grup mniejszościowych, których tożsamość i dziedzictwo są w ten sposób trywializowane lub zawłaszczane.

Polski przypadek Agi Brzostowskiej

Zjawisko blackfishingu nie omija również polskiego internetu. Głośnym przykładem stała się Aga Brzostowska, młoda Polka, która zdobyła popularność w mediach społecznościowych, prezentując zdjęcia, na których ma bardzo ciemną karnację i styl, który dla wielu obserwatorów przywodził na myśl estetykę kojarzoną z osobami czarnoskórymi. Jej wygląd wywołał falę dyskusji i oskarżeń o blackfishing, zwłaszcza gdy internauci porównali jej aktualne zdjęcia z tymi sprzed kilku lat, na których widać wyraźną różnicę w kolorze skóry i rysach twarzy. Agę porównywano nawet do Kim Kardashian, która również bywała oskarżana o podobne praktyki.

W odpowiedzi na oskarżenia, Aga Brzostowska tłumaczyła swój wygląd intensywnym opalaniem i efektami treningów na siłowni. Choć naturalne opalanie może znacznie zmienić kolor skóry, stopień tej zmiany i w połączeniu z innymi elementami stylizacji (makijaż, fryzury) skłonił wielu do postawienia zarzutu celowego upodabniania się do osób czarnoskórych w celu zwiększenia atrakcyjności i zasięgów w internecie.

Ten przypadek pokazuje, że problem blackfishingu jest globalny i dotyczy nie tylko największych światowych gwiazd, ale także lokalnych influencerów. Pokazuje również, jak silne emocje i ostre reakcje (włączając w to hejt, o którym wspomina źródło) może wywołać to zjawisko w przestrzeni publicznej.

Blackfishing a media społecznościowe

Media społecznościowe odgrywają kluczową rolę w rozprzestrzenianiu się zjawiska blackfishingu. Platformy takie jak Instagram czy TikTok opierają się na wizualności i często nagradzają treści, które są unikalne, „egzotyczne” lub wpisują się w aktualne trendy estetyczne. Ciemniejsza skóra, specyficzne fryzury czy stylizacje mogą być postrzegane jako sposób na wyróżnienie się z tłumu i zdobycie większej liczby obserwujących. W pogoni za lajkami i popularnością, niektórzy influencerzy mogą nieświadomie lub świadomie sięgać po elementy kultury, które nie należą do ich własnego dziedzictwa, nie zastanawiając się nad historycznym i społecznym kontekstem tych elementów.

Jednocześnie, media społecznościowe są również platformą, na której dyskusja o blackfishingu i apropriacji kulturowej się rozpoczęła i jest prowadzona. To dzięki nim głosy osób krytykujących to zjawisko mogą dotrzeć do szerokiej publiczności, edukując na temat problematycznych aspektów przywłaszczania sobie cudzej kultury.

Pytania często zadawane na temat blackfishingu

Zjawisko blackfishingu rodzi wiele pytań. Oto odpowiedzi na niektóre z nich, w oparciu o powszechne rozumienie terminu:

Co to jest blackfishing?
To zjawisko, w którym osoba (zazwyczaj biała) celowo zmienia swój wygląd (poprzez opalanie, makijaż, fryzury, stylizacje) tak, aby sprawiać wrażenie, że jest czarnoskóra lub rasy mieszanej.

Czy intensywna opalenizna zawsze oznacza blackfishing?
Sama intensywna opalenizna niekoniecznie jest blackfishingiem. Kluczowe jest połączenie wielu elementów (skóra, włosy, makijaż, styl) w sposób, który wyraźnie zmierza do upodobnienia się do osób czarnoskórych, często w kontekście czerpania z tego korzyści (np. popularności w mediach społecznościowych).

Czy biała osoba może nosić warkoczyki (braids) lub afro bez oskarżeń o blackfishing?
Noszenie fryzur o korzeniach w kulturze afro przez osoby spoza tej kultury jest często postrzegane jako forma apropriacji kulturowej, a w kontekście blackfishingu – jako jeden z elementów tworzenia iluzji czarnoskórej tożsamości. Krytycy argumentują, że te fryzury mają głębokie znaczenie historyczne i kulturowe dla osób czarnoskórych, a ich noszenie przez osoby białe, bez zrozumienia tego kontekstu, jest problematyczne. Zazwyczaj jest to jeden z elementów, który w połączeniu z innymi (jak np. ciemna skóra) składa się na zarzut blackfishingu.

Dlaczego blackfishing jest uznawany za coś złego, skoro można inspirować się różnymi kulturami?
Problem leży w różnicy między inspiracją a apropriacją. Inspiracja często polega na adaptacji elementów z szacunkiem dla źródła i zrozumieniem kontekstu. Apropriacja, zwłaszcza w kontekście kultur mniejszościowych i dominujących, często polega na przywłaszczaniu bez szacunku, czerpaniu zysków i ignorowaniu faktu, że te same elementy są powodem dyskryminacji dla członków oryginalnej kultury. Blackfishing wpisuje się w ten drugi schemat, ponieważ estetyka osób czarnoskórych jest „pożyczana” przez osoby białe, które nie doświadczają rasizmu związanego z posiadaniem tych cech.

Czy blackfishing jest legalny?
Blackfishing nie jest przestępstwem w sensie prawnym. Jest to jednak zjawisko społeczne i kulturowe, które jest szeroko krytykowane i postrzegane jako problematyczne ze względów etycznych i społecznych.

Podsumowanie

Blackfishing to złożone zjawisko, które wykracza poza proste kwestie urody czy makijażu. Dotyka głębszych problemów związanych z tożsamością, rasą, apropriacją kulturową i dynamiką władzy w społeczeństwie. Choć dla niektórych może być niezrozumiałe, dlaczego upodobnianie się do innej grupy etnicznej jest problemem, dla osób czarnoskórych, których dziedzictwo i cechy fizyczne bywają powodem dyskryminacji, widok osób białych „przymierzających” ich estetykę dla zabawy czy zysku jest bolesny i frustrujący. Dyskusja na temat blackfishingu jest ważnym elementem szerszej rozmowy o szacunku dla różnorodności, świadomości kulturowej i odpowiedzialności w tworzeniu wizerunku, zwłaszcza w dobie wszechobecnych mediów społecznościowych i influencerów.

Jeśli chcesz przeczytać więcej interesujących artykułów jak 'Blackfishing: Czym jest i dlaczego budzi kontrowersje?', odwiedź kategorię Uroda.