The Body Shop: Od wizji do kryzysu. Co dalej?

The Body Shop to marka, która przez dziesięciolecia kojarzyła się z etycznym podejściem do biznesu, naturalnymi składnikami i rewolucyjną wizją dbania o siebie i planetę. Założona przez charyzmatyczną Anitę Roddick, szybko zdobyła serca konsumentów na całym świecie. Jednak ostatnie miesiące przyniosły wiadomości, które zaniepokoiły wielu fanów marki: masowe zamknięcia sklepów, problemy finansowe i zmiany właścicielskie. Co stało się z imperium zbudowanym na zasadach fair trade i sprzeciwie wobec testów na zwierzętach?

Historia The Body Shop zaczyna się w 1976 roku w Brighton w Anglii. Anita Roddick, zaledwie z 25 produktami na półkach i pomysłem na sprzedaż kosmetyków w butelkach po próbkach moczu (co z braku wystarczającej liczby pojemników doprowadziło do wdrożenia systemu wielokrotnego napełniania), otworzyła swój pierwszy sklep. Jej motywacją było przede wszystkim zapewnienie utrzymania sobie i dwóm córkom, podczas gdy jej mąż podróżował. Już od początku marka wyróżniała się silnym etosem: produkty miały być oparte na etyczne pozyskiwanych, naturalnych składnikach i, co rewolucyjne na tamte czasy, nietestowane na zwierzętach. Roddick nie wydawała fortuny na reklamy; zamiast tego skupiała się na lokalnej prasie i budowaniu społeczności wokół swoich wartości.

Wizja Anity Roddick okazała się niezwykle nośna. Biznes szybko się rozwijał, a franczyza stała się kluczowym elementem ekspansji. Do 1984 roku The Body Shop miał już 138 sklepów, z czego 87 poza Wielką Brytanią. Dziesięć lat później, w 1994 roku, aż 89% placówek działało na zasadzie franczyzy. Sukces ten przypieczętowało wejście firmy na giełdę w Londynie w 1984 roku, co przyniosło znaczący wzrost wartości akcji i utwierdziło pozycję marki na rynku.

Mimo sukcesu, marka nie uniknęła kontrowersji. Już w 1994 roku artykuł w magazynie „Business Ethics” sugerował, że Anita Roddick mogła zainspirować się, a nawet skopiować, pomysły na nazwę, wygląd sklepu i produkty od wcześniejszego, niezależnego „The Body Shop” działającego w Kalifornii od 1970 roku. Roddick ostatecznie wykupiła wyłączne prawa do nazwy od amerykańskich właścicieli za 3,5 miliona dolarów w 1987 roku.

Lata 80. i 90. to okres silnego zaangażowania The Body Shop w kampanie społeczne i środowiskowe. Firma aktywnie wspierała inicjatywy związane z handlem sprawiedliwym (Trade Not Aid), pozyskując składniki bezpośrednio od lokalnych społeczności, oraz współpracowała z organizacjami takimi jak Greenpeace czy Amnesty International. Marka stała się synonimem „świadomego konsumpcjonizmu”.

Punktem zwrotnym w historii The Body Shop, postrzeganym przez wielu jako odejście od pierwotnych zasad, była sprzedaż firmy globalnemu gigantowi kosmetycznemu, L'Oréal, w marcu 2006 roku za kwotę 652,3 miliona funtów. Anita Roddick i jej mąż zarobili na transakcji 130 milionów funtów. Decyzja ta wywołała burzę, głównie ze względu na historię L'Oréal w kwestii testów na zwierzętach, mimo że sam L'Oréal zaprzestał ich w 1989 roku, wciąż sprzedawał produkty na rynkach (jak Chiny), gdzie testy były wymagane prawnie. Anita Roddick argumentowała, że widzi w tej transakcji szansę na bycie „koniem trojańskim” wewnątrz korporacji, wpływając na jej standardy od środka.

Niestety, Anita Roddick zmarła w wrześniu 2007 roku w wyniku krwotoku mózgowego, zaledwie rok po sprzedaży firmy L'Oréal. Jej śmierć zamknęła ważny rozdział w historii marki.

W 2017 roku L'Oréal sprzedał The Body Shop brazylijskiej firmie kosmetycznej Natura & Co za 880 milionów funtów. W tamtym czasie The Body Shop był jedną z największych sieci kosmetycznych na świecie, z 3200 sklepami w 66 krajach. Natura & Co, również znana z pewnych etycznych zasad, wydawała się być bardziej naturalnym domem dla marki niż L'Oréal. The Body Shop uzyskał nawet certyfikat B-Corp w 2019 roku, podkreślając swoje zaangażowanie społeczne i środowiskowe.

Jednak i to partnerstwo nie trwało długo. W listopadzie 2023 roku Natura & Co sprzedała The Body Shop niemieckiej grupie private equity, Aurelius, za znacznie niższą kwotę – 207 milionów funtów. Transakcja ta była częścią strategii Natura & Co, która wcześniej sprzedała markę Aesop L'Oréalowi za 2,5 miliarda dolarów. Początkowo sugerowano, że Aurelius trafił się „okazyjny zakup” i przewidywano szybki wzrost marki.

Niestety, pod rządami Aurelius sytuacja finansowa The Body Shop dramatycznie się pogorszyła. Grupa napotkała trudności finansowe i problemy związane z należytą starannością (due diligence), co doprowadziło nawet do odejścia dyrektora zarządzającego, który stał za transakcją. Kulminacją problemów było ogłoszenie upadłość (w Wielkiej Brytanii formalnie „administration”) brytyjskiego oddziału 15 lutego 2024 roku.

Decyzja o postawieniu brytyjskiej części biznesu w stan upadłości była wynikiem braku możliwości zabezpieczenia linii kredytowej po przejęciu przez Aurelius. HSBC wycofał linię kredytową negocjowaną wcześniej pod rządami Natura & Co. Okazało się, że brytyjski oddział był winien wierzycielom ponad 276 milionów funtów, z czego około 143 miliony funtów przypadało na inne części grupy The Body Shop. W ramach restrukturyzacji zamknięto 82 sklepy w Wielkiej Brytanii, co oznaczało utratę 489 miejsc pracy w sklepach i kolejnych 329 w centrali.

Problemy szybko rozprzestrzeniły się na inne rynki. Już 16 lutego 2024 roku niemiecki oddział The Body Shop ogłosił upadłość, zapowiadając zamknięcie wszystkich 60 sklepów w ciągu kilku miesięcy. Tego samego dnia administratorzy zostali powołani dla oddziałów w Belgii, Irlandii, Austrii, Luksemburgu i Francji. Do końca lutego zamknięto wszystkie sklepy w Irlandii. W Belgii i Danii ogłoszono upadłość i zamknięcie wszystkich sklepów 29 lutego 2024 roku.

Ameryka Północna również nie została oszczędzona. 1 marca 2024 roku The Body Shop Canada złożył wniosek o ochronę przed wierzycielami, zapowiadając zamknięcie 33 ze 105 sklepów i zaprzestanie działalności online. Tego samego dnia The Body Shop USA zamknął wszystkie swoje sklepy i zaprzestał działalności online, a 10 marca złożył wniosek o likwidację w ramach amerykańskiego prawa upadłościowego (Chapter 7). Co ciekawe, oddziały w Ameryce Północnej były rentowne, ale środki finansowe były przekazywane do brytyjskiej centrali w ramach tzw. cash pooling, co sprawiło, że stały się niedostępne dla lokalnych wierzycieli po upadku brytyjskiego podmiotu.

Niedawno, 7 września 2024 roku, ogłoszono, że The Body Shop został przejęty przez Auréa Group, konsorcjum kierowane przez Mike'a Jatanię i Charlesa Dentona. Ta zmiana właścicielska nastąpiła po burzliwym okresie pod rządami Aurelius i ma na celu próbę odbudowy marki po masowych zamknięciach i restrukturyzacjach.

Pytania i Odpowiedzi

Co stało się z Anitą Roddick, założycielką The Body Shop?

Anita Roddick zmarła w 2007 roku w wieku 64 lat w wyniku krwotoku mózgowego, rok po sprzedaży firmy L'Oréal.

Dlaczego The Body Shop ma problemy finansowe?

Problemy wynikły po przejęciu przez grupę Aurelius w 2023 roku. Trudności finansowe Aurelius, brak zabezpieczenia linii kredytowej po transakcji oraz wcześniejsze wewnętrzne przepływy finansowe w ramach grupy przyczyniły się do ogłoszenia upadłości w Wielkiej Brytanii i zamknięć na wielu innych rynkach.

Kto jest obecnym właścicielem The Body Shop?

Od września 2024 roku The Body Shop jest własnością Auréa Group.

Czy sklepy The Body Shop nadal istnieją?

Tak, ale ich liczba została znacznie zredukowana. Wiele sklepów zostało zamkniętych w Wielkiej Brytanii i Europie, a działalność w USA została całkowicie zlikwidowana. Sklepy nadal działają w niektórych regionach, a marka przechodzi proces restrukturyzacji.

Przyszłość The Body Shop pozostaje niepewna. Marka, która kiedyś była symbolem etycznego biznesu i innowacji, przeszła przez ręce kilku globalnych korporacji, co zdaniem wielu rozwodniło jej pierwotne wartości. Niedawne problemy finansowe i masowe zamknięcia sklepów pokazują, jak trudne może być utrzymanie rentowności i tożsamości marki w dynamicznym, globalnym świecie biznesu. Nowi właściciele z Auréa Group staną przed ogromnym wyzwaniem odbudowania zaufania konsumentów i stabilizacji pozycji The Body Shop na rynku kosmetycznym.

Jeśli chcesz przeczytać więcej interesujących artykułów jak 'The Body Shop: Od wizji do kryzysu. Co dalej?', odwiedź kategorię Kosmetyka.